Паян ман пата ҫыру килчӗ. Апла-капла тенӗ, эпӗ сирӗн ресурспа куллен паллашатӑп, тесе пӗлтернӗ. Эпир, чӑваш чӗлхи вӗренмелли мобиллӗ приложени хатӗрлерӗмӗр тенӗ, ҫакӑн пирки сайт урлӑ халӑха пӗлтерме ыйтнӑ.
Мӗнех, аван ӗҫ. Смартфонпа чӑвашла вӗренме май туса панӑ. Пулӑшмалла ӗнтӗ. Пулӑшӑпӑр та.
Анчах, ҫакӑнта маншӑн ӑнланма йывӑр япала сиксе тухрӗ. Пӗлетӗр-и мӗн? Ҫырава вырӑсла ярса панӑ. Юрӗ, вырӑсла ҫыру ҫырма меллӗрех пулнӑ пуль, тен, хӑйсем те чӑвашла вӗренеҫҫӗ кӑна пуль.
Ҫырура сайт адресне те кӑтартнӑ. Уҫса пӑхас терӗм, мӗнле ушкӑн, мӗнле ачасем ҫакӑн пек аван ӗҫ пуҫарнӑ. Уҫрӑм та — сайт вырӑсла!
«Наследие Булгар и мощь Огурских степей…», «В огромной семье тюркских языков он стоит особняком, являясь единственным уцелевшим представителем огурской группы…», «Дошло до того, что современные школьники изучают произведения великого чувашского поэта Ҫеҫпӗл Мишши (Михаила Сеспеля) на русском языке, а не на языке автора…» Мӗнле кӑна чӑваш чӗлхине мухтаса пӗтермен пуль!
Шупашкарта чӑваш чӗлхи учителӗсен хула фестивалӗ иртнӗ. Ӑна тава тивӗҫлӗ педагога Галина Абрамовӑна халалланӑ.
Фестивале чӑваш чӗлхипе литературине вӗрентекен вун-вун учитель хутшӑннӑ. Тӗрлӗ ыйтӑва сӳтсе явнӑ. Йӑласене упраса хӑварса хальхилле мӗнле вӗрентмелле? Ҫак ыйту пӗлтерӗшлӗ вырӑнта пулнӑ.
Воспитани ыйтӑвне те тимлӗх уйӑрнӑ. Ӑсталӑх класӗсенче вара пултарулӑхпа паллаштарнӑ: театр постановкисем, наци тӗрри… Ҫаксемпе те уроксенче усӑ курма май пуррине сӳтсе явнӑ.
Фестиваль чӑваш чӗлхи пурӑнма ӑнтӑлнине тепӗр хутчен ҫирӗплетсе панӑ.
Чӑваш чӗлхи кунне халаллас Чӑваш Енре «Эпӗ чӑвашла калаҫатӑп» акци иртет. Вӑл ака уйӑхӗн 3-мӗшӗнче пуҫланнӑ, ака уйӑхӗн 30-мӗшӗнче вӗҫленӗ.
Акцие ирттерекеннисем — Чӑваш Республикин Вӗренӱ институчӗпе Чӑваш наци конгресӗ.
Институтра пӗлтернӗ тӑрӑх, акцие чӑвашла калаҫакан кирек кам та хутшӑнма пултарать: чӑваш чӗлхи ҫинчен сӑвӑ вуласа е юрӑ юрласа видео ҫине ӳкерсе илмелле те #эпӗчӑвашлакалаҫатӑп хештегпа «Контактра» хутшӑну тетелӗнчи «Чӑваш чӗлхи – чӗкеҫ чӗлхи» (https://vk.com/club201526545), «Чӑваш наци конгресӗ» (https://vk.com/club73439225) ушкӑнсене е Интернетри ытти хутшӑну тетелӗсене (социаллӑ сетьсене) вырнаҫтармалла. Роликсене палӑртнӑ адрессемпе вырнаҫтарсан кашни хутшӑнакана сертификат парса чыслӗҫ.
Наци телевиденийӗн аслӑ редакторӗ Ирина Лампасова – «Пӗтӗм чӑваш диктанчӗ – 2026» акци сӑн-сӑпачӗ. Ҫакӑн пек хыпарланӑ Чӑваш Республикин Вӗренӳ институчӗн сайтӗнче.
Институтра пӗлтернӗ тӑрӑх, «йӑлана кӗнӗ тӑрӑх, кашни ҫулах чӑвашлӑха аталантаракан, тӑван халӑхӑн чӗлхипе культурине аталантарас ӗҫре ҫитӗнӳ тунӑ, ырӑ ӗҫсемпе палӑрнӑ чӑваш халӑхӗн хастар ывӑлне-хӗрне диктант сӑн-сӑпачӗ пулма» палӑртаҫҫӗ.
Кӑҫал «Пӗтӗм чӑваш диктанчӗ – 2026» акци сӑн-сӑпачӗ пулма Ирина Лампасовӑна палӑртнӑ.
Ирина Лампасова 1992 ҫулта Комсомольски районӗнчи Анат Тимӗрчкасси ялӗнче ҫуралнӑ. И.Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗн икӗ факультетне (историпе филологи (2009–2014) тата управлени (2010–2015)) харӑсах вӗренсе пӗтернӗ. 2014 ҫултанпа Чӑваш патшалӑх наци телерадиокомпанийӗнче вӑй хурать: Чӑваш наци радиовӗн редакторӗ, унтан – музыка редакторӗ, халӗ – Наци телевиденийӗн аслӑ редакторӗ.
Чӑваш патшалӑх пукане театрӗнче Чӑваш чӗлхи эрни иртӗ. Вӑл ака уйӑхӗн 22-24-мӗшӗсенче пулӗ. Ҫав вӑхӑтра чӑвашла спектакльсем кӑтартӗҫ, вӗсене синхрон мелӗпе вырӑсла куҫарӗҫ.
Чӑваш чӗлхи эрни ака уйӑхӗн 22-мӗшӗнче, 18 сехет те 30 минутра, «Санӑн йыхравна эпӗ илтрӗм» монодрамӑпа уҫӑлӗ. Пьеса авторӗ — Ольга Туркай, режиссёрӗ — Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ Юрий Филиппов.
Ака уйӑхӗн 23-мӗшӗнче 18 сехет те 30 минутра Леонид Агаковӑн «Ылтӑн вӑчӑра» повеҫӗ тӑрӑх Юрий Бутунин лартнӑ ӗҫе курма май килӗ. Театрти Чӑваш чӗлхи эрни ака уйӑхӗн 24-мӗшӗнче спектакль «Атя, тилӗ, яра пар!» спектакльпе малалла тӑсӑлӗ. Ӑна 12 сехетре кӑтартӗҫ.
Ҫав кун каҫхине Чӑваш Республикин тава тивӗҫле артисткин Ольга Петрован «Шап-шурӑ мӑшӑр» клипне презентациленипе хупӑнӗ.
«Пӗтӗм чӑваш диктанчӗ» акци вӑхӑтӗнче диктант ҫырма текстсен конкурсӗ иртессине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха.
Акци ака уйӑхӗн 23-мӗшӗнче иртӗ. Ӑна Раҫҫейри халӑхсен пӗрлӗхӗн тата Чӑваш Енри халӑхсен туслӑхӗн ҫулталӑкне, ҫавӑн пекех Чӑваш чӗлхи кунне халалланӑ.
Диктанта кирек кам та ҫырма пултарать. Акци икӗ мелпе иртет: текста Наци радиовӗпе е Тӑван радио итлесе. Наци радиовне 105,0 FM (Чӑваш Республики), 95,9 FM (Шупашкар) е 72,41 УКВ хумсем ҫинче калаҫать, Тӑван радио – 100,3 FM хум ҫинче.
Диктант ҫырмалли тепӗр мел – вӗренӳ е культура организацине кайса.
Кама епле меллӗрех, ҫавӑн пек хутшӑнма пултарать. Унта ачасем те, аслисем те хӑйсен пӗлӗвне тӗрӗслейӗҫ.
Муркаш районӗнчи Калайкассинче «Чӑваш ачи чӑвашах» фестиваль иртессине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха.
Ку мероприяти ака уйӑхӗн 10-мӗшӗнче пулса иртнӗ. Фестиваль пирки Элӗкри И.Я. Яковлев ячӗллӗ вӑтам шкулта ӗҫлекен Алина Петрова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ.
«Тӗрлӗ енлӗ пуян ҫак фестиваль кунта кӑҫал 10-мӗш хут иртрӗ.
Фестивалӗн пӗр пайӗ - «Тӑван кил-йышран хакли ҫук, тӑван чӗлхерен асли ҫук» ҫавра сӗтел.
Ҫавра сӗтеле хутшӑнса чӑваш чӗлхипе литературине вӗрентекен ӗҫтешсемпе чӑвашлӑха аталантарас тӗлӗшпе тунӑ пӗр-пӗрин ӗҫӗ-хӗлӗ ҫинчен калаҫрӑмӑр, ачасене тӑван халӑха юрӑхлӑ ӳстерес тесе малалла мӗнле ӗҫлемеллине сӳтсе яврӑмӑр», – хыпарланӑ чӑваш чӗлхи учителӗ.
Иртнӗ уйӑхӑн 25-мӗшӗнче Чӑваш Енӗн наци музейӗ ҫулсерен иртекен чӑваш чӗлхипе литературин «Ялан янӑра, чӑваш чӗлхи!» уйӑхлӑхне пуҫарнӑ.
Акци пуш уйӑхӗн 28-мӗшӗнче чӑваш ҫамрӑкӗсен форумӗпе уҫӑлнӑ. Ӑна «Хавал» ушкӑн тата Ҫеҫпӗл Мишши музейӗ ирттернӗ.
Уйӑхлӑх пуҫланнӑранпа Чӑваш наци музейӗн «Контактра» страницинче чӑваш халӑх поэчӗн Юрий Сементерӗн сӑввисене Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн артисчӗсем вуланине вырнаҫтарса пыраҫҫӗ.
Литература музейӗнче (юнкунсерен 14 сехетре) тата Чӑваш тӗррин музейӗнче (кӗҫнерникунсерен 16 сехетре) уйӑхӗпех чӑвашла экскурсисем иртеҫҫӗ.
Ытти кӑсӑклӑ мероприяти те уйӑхлӑх вӑхӑтӗнче самай пулса иртмелле.
Windows 11 операци системинче клавиатурӑн чӑваш раскладкине хушнӑ. Эппин, малашне вырӑсла, акӑлчанла кӑна мар, чӑвашла та ҫырма пулать.
Операци системин интерфейсӗн чӑвашла куҫарӑве ҫук, пӗтӗм меню тата настройкӑсем вырӑсла тата ытти чӗлхепе кӑна пур. Сӑмах кунта текст пичетлеме май паракан раскладка пирки пырать.
Унччен вара тӗнче тетелӗнче чӑваш саспаллисемпе ҫырас тенӗ чухне ятарлӑ программӑсем вырнаҫтарма е тӗнче тетелӗнче раскладкӑсем шырама тивнӗ.
Ака уйӑхӗн 10-мӗшӗнче Муркаш тӑрӑхӗнчи Калайкасси шкулӗнче «Чӑваш ачи чӑвашах» 10-мӗш фестиваль иртӗ.
Чӑваш Республикин Вӗрену институчӗн ӗҫченӗ Анна Егорова пӗлтернӗ тӑрӑх, фестивале тӑватӑ енпе хутшӑнма май килӗ: «Вӗрентетпӗр чӑвашла» (чӑваш чӗлхи предметне вӗрентмен учительсем хутшӑнса чӑвашла уроксем кӑтартса парӗҫ); «Савӑнатӑп эп чӑваш пулнишӗн» (кӗҫӗн классенче вӗренекен ачасем чӑваш халӑхӗн пӗр-пӗр йӑлине кӑтартса парӗҫ); «Сар каччӑпа сарӑ хӗр» (7-9 классенче вӗренекен ачасем чӑваш халӑх историне, культурине, чӗлхине, йӑли-йӗркине пӗлнине ӑс-тӑн вӑййинче кӑтартӗҫ); «Тӑвалла пулсан та малалла» (чӑвашлӑх туйӑмне аталантаракан проекта вӗренӳ организацийӗн директорӗ (заведующийӗ) е унӑн ҫумӗ хӳтӗлӗ).
+14.3 °C